Xoán Vázquez Mao, secretario xeral do Eixo Atlántico, advirte en Radio Galega de que a conexión ferroviaria entre Vigo e Porto acumula un ano de atraso na parte española e reclama acordos concretos entre ambos os gobernos para acelerar as obras
O secretario xeral do Eixo Atlántico, Xoán Vázquez Mao, advertiu de que a conexión ferroviaria de alta velocidade entre Galicia e Portugal acumula xa un ano de atraso na parte española e considerou que 2033 é, a día de hoxe, o horizonte máis realista para completar as obras. Nunha entrevista na Radio Galega, puxo o foco na saída sur de Vigo, onde denunciou que o atraso do estudo informativo previo se está a producir sen que se coñezan as razóns.
"O problema é que non sabemos ningunha das explicacións de por que se produce este atraso", sinalou Vázquez Mao, que insistiu en que esa falta de información é o que máis lle preocupa. O responsable do Eixo Atlántico rexeitou, ao mesmo tempo, as previsións que sitúan a conexión en 2037 ou 2038: "Iso non é verdade, son parvadas políticas". A súa estimación é que, partindo do calendario inicial de 2030, o atraso actual e os desfasamentos habituais neste tipo de obras levan a situar a finalización en 2032 ou 2033, con maior probabilidade, ao seu xuízo, de que sexa en 2033.
A saída sur de Vigo, o punto crítico
A conexión ferroviaria entre Vigo e Porto enfróntase a un problema inmediato no seu primeiro treito: a saída sur de Vigo. Vázquez Mao explicou que o proxecto se divide en dúas partes: a saída soterrada desde Vigo ata O Porriño e o treito desde O Porriño ata a fronteira portuguesa.
O atraso está agora no estudo informativo previo da saída sur, cuxa entrega por parte da empresa responsable se demorou. A partir dese documento aínda deben tramitarse as alegacións, as expropiacións e as actuacións posteriores necesarias para executar a obra.
"É o único atraso que hai", afirmou, ao diferenciar esta situación da do treito entre O Porriño e a fronteira, cuxo estudo informativo xa está adxudicado e en marcha. O problema, polo tanto, non é só o atraso acumulado, senón tamén a ausencia de explicacións públicas sobre as súas causas e as súas consecuencias para o calendario global.
"Se seguimos agardando a que entreguen o estudo informativo previo da saída sur de Vigo, se non temos datos nin explicación ningunha, non sabemos que vai pasar", advertiu. Vázquez Mao lembrou que, en etapas anteriores da planificación ferroviaria, distintos gobernos informaban dos avances e das paralizacións das obras. A súa preocupación é que agora non exista esa mesma claridade sobre o que está a acontecer.
Dúas decisións pendentes do cumio ibérico
O secretario xeral do Eixo Atlántico reclamou que o próximo cumio ibérico sirva para adoptar dúas decisións concretas.
A primeira, fixar oficialmente unha data para completar a conexión ferroviaria entre Galicia e Portugal. A segunda, acordar e facer público o modelo de execución da nova ponte internacional, un elemento que considera fundamental para avanzar na conexión transfronteiriza.
Na actualidade, os dous países deben decidir como levar a cabo esa infraestrutura: se un deles asume a licitación e a execución co acordo do outro e o posterior reparto dos custos, ou se ambos actúan simultaneamente. Vázquez Mao mostrouse partidario dunha solución que evite demoras administrativas e permita comezar os trámites canto antes.
"O máis rápido agora mesmo sería que un dos dous países licitase e adxudicase a obra, de acordo co outro, e despois, loxicamente, pagasen a medias", explicou. O Eixo Atlántico xa trasladara esta petición ao presidente da República portuguesa nunha reunión celebrada en agosto, solicitando a súa mediación ante os gobernos de Portugal e España.
Vázquez Mao tamén sinalou que a relación entre ambos os executivos é cordial, pero menos estreita que na etapa de Pedro Sánchez e António Costa. Segundo a súa valoración, os responsables dos dous gobernos manteñen unha relación distante e apenas se comunican directamente, unha circunstancia que pode dificultar a coordinación dos proxectos compartidos.
Portugal avanza e España acumula atrasos
Mentres Portugal puxo en marcha a construción da liña de alta velocidade entre Porto e Lisboa e mantén a súa planificación para as conexións con España, o treito ferroviario cara a Galicia segue condicionado polas actuacións pendentes en territorio español e pola coordinación das infraestruturas fronteirizas.
Vázquez Mao sostivo que Portugal está a cumprir os seus compromisos, cun atraso de entre seis e nove meses nunha parte da liña cara a Lisboa debido a cambios no trazado ao seu paso por Vila Nova de Gaia. Ese problema, explicou, xa está resolto mediante unha modificación do proxecto.
A situación da conexión con Galicia é diferente. O secretario xeral do Eixo Atlántico considera que o atraso español dun ano obriga a revisar as expectativas iniciais, aínda que mantén que a liña pode seguir adiante se se desbloquean os trámites pendentes.
Na súa opinión, a conexión Galicia-Porto non debe formularse como unha alternativa á liña Lisboa-Madrid. Ambas están incluídas na planificación europea e, segundo explicou, contan con vías de financiamento comunitario. Por iso rexeitou que exista unha competición entre os dous corredores.
"A min non me preocupa que o tren con Madrid vaia antes ou despois. O que me preocupa é que o tren con Galicia cumpra as datas previstas e teña o menor atraso posible", afirmou.
Un corredor estratéxico que precisa decisións, non só calendarios
A conexión ferroviaria entre Galicia e Portugal ten unha dobre importancia para o Eixo Atlántico: forma parte do corredor ferroviario atlántico europeo e constitúe unha infraestrutura transfronteiriza clave para as relacións económicas entre ambos os territorios.
Vázquez Mao lembrou que a Comisión Europea considera prioritarios os corredores ferroviarios europeos e que a conexión con Galicia ten interese tanto pola súa función dentro desa rede como polo volume de relacións entre o norte de Portugal e Galicia.
Pero a prioridade sobre o papel non elimina os problemas de execución. Para o secretario xeral do Eixo Atlántico, o atraso da saída sur de Vigo e a falta de explicacións sobre o estudo informativo son sinais que esixen respostas concretas.
A cuestión xa non é unicamente que data figura nos plans, senón cando se resolverán os trámites pendentes, quen asumirá a execución da nova ponte e que compromiso público adoptarán os dous gobernos. Co calendario inicial de 2030 xa superado na planificación que describe, Vázquez Mao sitúa 2033 como horizonte realista, condicionado a que as obras e os procedementos avancen sen novas demoras.